Przejdź do treści

Każdego dnia, często nawet tego nie zauważając, zostawiamy po sobie ślady w postaci danych. Zamawiamy jedzenie w aplikacji, sprawdzamy trasę w nawigacji, oglądamy serial w serwisie VOD albo lajkujemy post znajomego. Każda z tych aktywności rejestruje drobny fragment naszej cyfrowej codzienności, który osobno wydaje się błahy i nieistotny dla nikogo, ale w masowej skali tworzy ogromny, wartościowy zasób informacji dla firm, administracji czy twórców usług.

Prawdziwym wyzwaniem nie jest jednak samo gromadzenie tych danych, lecz przekształcenie ich w zrozumiałe wzorce, wnioski i decyzje biznesowe – właśnie w tym miejscu na scenę wchodzi data science.

Data science – co to jest?

Najprościej rzecz ujmując, data science to dziedzina, która łączy metody naukowe, statystykę, programowanie i wiedzę o konkretnej branży po to, by z danych wyciągać jak najbardziej użyteczne wnioski. Nazwa bywa tłumaczona jako “nauka o danych”, ale lepiej oddaje jej istotę określenie “analityka danych w wydaniu badawczym”. Chodzi tu bowiem o systematyczne, oparte na dowodach podejście do rzeczywistości opisanej liczbami.

Data science można wyobrazić sobie jako pracę na styku trzech różnych światów: liczb, technologii i biznesu. Z jednej strony mamy fundament w postaci matematyki i statystyki, z drugiej umiejętność programistycznego zarządzania oraz porządkowania danych, a z trzeciej rozumienie konkretnego obszaru działalności firmy, na przykład finansów, marketingu czy przemysłu. Dopiero osoba, która potrafi swobodnie poruszać się w tych trzech światach, jest w stanie przełożyć surowe dane na prognozy i rekomendacje, które realnie wpływają na decyzje i wyniki organizacji.

Warto tu też pamiętać, iż data science jest ściśle powiązana z big data, bo to właśnie te ogromne, szybko przyrastające zbiory danych stanowią “paliwo” dla analiz i modeli tworzonych przez data scientistów. Big data dostarcza surowego materiału, a data science odpowiada za wyciągnięcie z niego wzorców, prognoz i rekomendacji, które można realnie wykorzystać w biznesie.

Data scientist – co robi na co dzień?

Skoro wiemy już, czym jest sama dziedzina, przyjrzyjmy się specjalistom, którzy się nią zajmują. Data scientist, nazywany też naukowcem albo badaczem danych, to specjalista, który zbiera, porządkuje, analizuje i interpretuje dane, by na podstawie ukrytych w nich wzorców budować prognozy i scenariusze wspierające decyzje biznesowe.

Dobrym porównaniem będzie tu zawód lekarza diagnostyka, który na podstawie wielu wyników badań i objawów stawia rozpoznanie. Badacz danych “bada” kondycję firmy i otoczenia rynkowego, łączy rozproszone sygnały i przekłada liczby na konkretne rekomendacje, pomagające przewidywać trendy i rozwiązywać problemy.

Codzienność data scientistów to w dużej mierze praca “na zapleczu” danych i układa się w powtarzalny rytm, choć żaden projekt nie jest identyczny. Zwykle zaczyna się od “oswojenia” danych, czyli poznania ich struktury, pochodzenia i kondycji, bo bez tego trudno zaplanować cokolwiek sensownego. Później przychodzi najbardziej żmudna część, czyli porządkowanie zdobytego materiału, gdyż rzeczywiste dane rzadko bywają kompletne i spójne, więc usuwanie błędów, uzupełnianie braków i ujednolicanie formatów potrafi pochłonąć lwią część projektu.

Dopiero na tak przygotowanym fundamencie badacz buduje modele matematyczne, sięgając po algorytmy i metody statystyczne, które mają przewidzieć konkretne zjawisko czy zachowanie.

Ostatni, równie ważny etap, to przełożenie wyników na zrozumiały przekaz. Surowe liczby same w sobie nikogo nie przekonają, dlatego data scientist ubiera je w różne formy wizualizacji danych, od prostych liczb i tabel, przez wykresy i infografiki, aż po interaktywne dashboardy tak, aby także osoby spoza świata danych pojęły, co z tej analizy wynika. To właśnie ta umiejętność tłumaczenia złożoności na prosty język decyduje często o tym, czy projekt analityczny faktycznie wpłynie na późniejsze decyzje firmy.

Warto podkreślić, że to nie jest praca wyłącznie “przy kodzie”. Jak pisaliśmy wcześniej, data scientist łączy umiejętności programistyczne, matematyczne i biznesowe, ale też analizuje przeszłość, by trafniej przewidywać przyszłe trendy i zachowania. To rola pośrednika między surowymi danymi a strategicznymi decyzjami zarządu, blisko spokrewniona z analitykiem danych i inżynierem danych, którzy razem tworzą zespół pracujący na big data.

Data science w biznesie – konkretne zastosowania

Teoria nabiera sensu dopiero wtedy, gdy zobaczymy, jak data science w biznesie przekłada się na konkretne pieniądze i decyzje. Firmy sięgają po nią choćby po to, by trafniej przewidywać popyt i nie zamrażać kapitału w niepotrzebnych zapasach. Równie często wykorzystują ją do lepszego rozumienia klientów, systemy rekomendacji podpowiadają kolejne zakupy, a modele wychwytujące sygnały rezygnacji, pozwalają zatrzymać odbiorców, zanim ci odejdą do konkurencji. Analityka usprawnia też bieżące operacje, bo stałe monitorowanie procesów ułatwia szybką reakcję na odstępstwa, a w obszarze ryzyka potrafi wyłapać zagrożenia czy próby oszustw, zanim te zdążą wyrządzić szkodę.

Szczególnie wyraźnie widać to w marketingu, gdzie analiza danych pomaga dzielić klientów na spójne segmenty i przewidywać ich przyszłe zachowania na podstawie tego, jak postępowali do tej pory. Korzyści sięgają jednak dużo dalej, dobrze poprowadzona analityka porządkuje procesy decyzyjne, podnosi skuteczność sprzedaży i wspiera zarządzanie zespołami. Trudno więc się dziwić, że na specjalistów od danych polują dziś nie tylko firmy technologiczne, lecz także banki, sieci handlowe, agencje marketingowe i placówki ochrony zdrowia.

Jakich narzędzi i umiejętności potrzeba?

Wbrew obiegowej opinii start w analityce danych nie oznacza konieczności opanowania dziesiątek technologii naraz. Najpewniejszym punktem wyjścia są dwa języki. Pierwszy to SQL, który wciąż najczęściej przewija się w wymaganiach z ogłoszeń o pracę, drugi zaś to Python, uznawany za podstawowe narzędzie do pracy z danymi i tworzenia modeli. Nie jest to przypadek – Python od lat utrzymuje się na szczycie rankingów popularności języków i wyjątkowo dobrze sprawdza się w analizie danych, big data oraz uczeniu maszynowym.

Wokół tych podstaw narasta z czasem szerszy warsztat. W codziennej analizie i budowie modeli pomagają biblioteki pokroju NumPy, pandas, Matplotlib czy Scikit-learn, a gdy w grę wchodzi uczenie głębokie, dołączają do nich frameworki TensorFlow i PyTorch. Wyniki trzeba jeszcze podać w czytelnej formie, stąd powinna pojawić się też znajomość narzędzi wizualizacyjnych takich jak Power BI czy Tableau, a przy naprawdę dużych zbiorach – rozwiązań ze świata big data, czyli Apache Hadoop i Spark, oraz platform chmurowych Microsoftu, Google i Amazona.

Sam zestaw narzędzi to jednak nie wszystko. Równie istotne, a często trudniejsze do wyuczenia, są kompetencje miękkie, a więc analityczny sposób myślenia, umiejętność zadawania trafnych pytań, naturalna ciekawość i zdolność jasnego tłumaczenia wyników innym. Bez nich nawet najbogatszy arsenał technologiczny nie wystarczy, by zamienić dane w realne decyzje.

Czy to się opłaca? Rynek pracy i zarobki

Liczby mówią same za siebie. Globalny wolumen danych rośnie wykładniczo i w zeszłym roku miał sięgnąć rzędu 180 zettabajtów, co bezpośrednio napędza popyt na specjalistów potrafiących nad tymi danymi zapanować (źródło: USDSI).

Co więcej, World Economic Forum wprost wskazuje, że role związane z data science i analityką należą do najszybciej rosnących na rynku pracy.

Polski rynek potwierdza ten trend także po stronie wynagrodzeń. Z najnowszego raportu No Fluff Jobs “Rynek pracy IT 2025/2026” wynika, że w obszarze Data & BI mediana widełek na kontraktach B2B mieści się mniej więcej w przedziale od 21,8 tys. do 27,4 tys. zł netto miesięcznie, a na umowie o pracę – od 16 tys. do 23 tys. zł brutto.

Co istotne, obie granice widełek dla tej kategorii w porównaniu z poprzednim rokiem wzrosły, wprawdzie nieznacznie, ale to pokazuje, że praca z danymi pozostaje stabilnie i wysoko wyceniana – specjalizacje z obszaru Data & BI od lat plasują się w czołówce najlepiej opłacanych ról w polskim IT.

Jak zacząć karierę w data science?

Skoro perspektywy są tak obiecujące, pojawia się naturalne pytanie: od czego zacząć? Solidną podstawą jest wykształcenie informatyczne, które daje znajomość programowania, matematyki i statystyki, czyli fundamentów, bez których trudno zrozumieć zaawansowane techniki analizy i sztucznej inteligencji.

Takie przygotowanie zapewnia kierunek Informatyka w PJATK. Studia inżynierskie kładą nacisk na praktykę, projekty, laboratoria i staże realizowane we współpracy z topowymi firmami technologicznymi, a w programie pojawiają się obszary kluczowe dla analityki danych, a więc statystyka, sztuczna inteligencja, systemy inteligentne i data science. Ponadto na Wydziale Informatyki działa osobna katedra Systemów Inteligentnych i Data Science, a studenci poznają najnowsze narzędzia AI i uczą się rozwiązywać realne problemy informatyczne.

Dla osób, które mają już dyplom i chcą wyspecjalizować się w pracy z danymi, dobrym kierunkiem są studia podyplomowe Big Data – inżynieria dużych zbiorów danych. Program prowadzi przez cały proces pracy z danymi, od ich przetwarzania, przez analizę, aż po praktyczne wykorzystanie wyników i obejmuje narzędzia Data Science, programowanie w Pythonie i R, biblioteki NumPy, SciPy, Matplotlib i Scikit-learn, ekosystem Apache (Hadoop, Spark) oraz powiązania big data z uczeniem maszynowym. Studia są skierowane zarówno do informatyków i programistów, jak i do specjalistów z innych branż, którzy chcą wykorzystywać dane w swojej pracy zawodowej.

Data science to dziś jedna z najważniejszych dziedzin cyfrowej gospodarki, łączy bowiem statystykę, programowanie i wiedzę biznesową, by z surowych danych tworzyć trafne prognozy i lepsze decyzje. Data scientist nie tylko buduje modele, lecz także zadaje właściwe pytania i opowiada “historię danych” w sposób zrozumiały dla biznesu.

W parze z rosnącym wolumenem danych i atrakcyjnymi zarobkami sprawia to, że analityka danych pozostanie jednym z najbardziej perspektywicznych zawodów najbliższych lat. A ponieważ wszystko zaczyna się od solidnych fundamentów, czyli matematyki, programowania i myślenia analitycznego, dobrze dobrane studia informatyczne lub podyplomowe są najpewniejszą drogą, by w tym świecie zaistnieć.


Zobacz inne aktualności