Jak sztuczna inteligencja rozumie i działa w świecie: język, znaczenie, percepcja oraz etyka maszyn.

W dn. 3 i 4 listopada 2026 r. w godz. 10:00-14:00 zapraszamy na dwudniowy kurs, podczas którego prof. Rafał Rzepka z Uniwersytetu Hokkaido w Japonii będzie próbował odpowiedzieć na dwa fundamentalne pytania: w jaki sposób sztuczna inteligencja (SI) może rozumieć świat oraz w jaki sposób może w nim sensownie działać?

Kurs analizuje sztuczną inteligencję z perspektywy łączącej język, percepcję, znaczenie, ludzkie zachowania, społeczeństwo i etykę. Zamiast koncentrować się na konkretnych architekturach SI czy szczegółach technicznych, zajęcia wykorzystują przykłady z zakresu przetwarzania języka naturalnego, systemów multimodalnych, kognitywistyki, bezpieczeństwa SI oraz etyki maszyn, aby zgłębić szersze zagadnienia dotyczące tego, co właściwie oznacza, że ​​system SI „rozumie” i „działa”.

Dzień 1. Relacje między językiem, reprezentacją, percepcją a znaczeniem

Omawiane będzie przetwarzanie języka naturalnego, wiedzę opartą na zdrowym rozsądku (common-sense knowledge), rolę emocji i kontekstu, zakorzenienie znaczenia w doświadczeniu, a także autorskie podejście prowadzącego, inspirowane uniwersaliami semantycznymi. Przyjrzymy się również temu, w jaki sposób komunikacja i znaczenie mogą wyłaniać się z interakcji między minimalistycznymi agentami – takimi jak proponowany przez prof. Rzepkę model Bacteria Lingualis.

Dzień 2. Od rozumienia świata do działania w jego obrębie

Poruszone zostaną zagadnienia związane z systemami typu czarna skrzynka (black-box AI), uprzedzeniami (biasami), odpowiedzialnością, interakcją człowiek–maszyna, etyką maszyn, podejmowaniem decyzji w oparciu o normy oraz funkcjonowaniem SI jako elementu szerszych systemów społeczno-technicznych. Rozważymy także modele zachowań ludzi i agentów oraz podejścia takie jak poszukiwanie nowości (novelty search), które pozwalają badać zachowania SI wykraczające poza prostą optymalizację pod kątem jednego, z góry określonego celu.

Kurs jest skierowany do doktorantów z różnych dziedzin naukowych, zainteresowanych tym, w jaki sposób systemy SI wchodzą w interakcje z językiem, ludźmi i otaczającym nas światem. Do udziału nie jest wymagane zaawansowane przygotowanie techniczne z zakresu sztucznej inteligencji.

Dr inż. Rafał Rzepka jest profesorem (Associate Professor) Wydziału Informatyki i Technologii Uniwersytetu Hokkaido w Japonii.

Jego badania koncentrują się na wiedzy opartej na zdrowym rozsądku (commonsense knowledge), komputerowym rozumieniu emocji oraz podejmowaniu decyzji moralnych przez maszyny. Stosuje podejście interdyscyplinarne, czerpiąc z lingwistyki kognitywnej, etyki oraz filozofii umysłu. Wraz z grupą badawczą Knowledge Group z Laboratorium Mediów Językowych publikował prace na szeroki zakres tematów, w tym: eksplorację tekstów (text mining), informatykę afektywną (affective computing), pragmatykę w środowiskach fizycznych, przetwarzanie humoru i metafor, reprezentacje na poziomie atomów semantycznych oraz wykrywanie zagrożeń w środowiskach multimodalnych.

W 2005 roku, jako pierwszy prelegent na inauguracyjnym sympozjum AAAI poświęconym etyce maszyn (machine ethics), przewidział, że internet stanie się dla maszyn źródłem wiedzy moralnej. Od tego czasu opracował szereg ram teoretycznych i zbiorów danych dotyczących moralności maszyn, stronniczości (bias) oraz bezpieczeństwa sztucznej inteligencji. Jest również członkiem zespołu ds.
bezpieczeństwa w ramach LLM-jp – japońskiego projektu narodowego dotyczącego dużych modeli językowych (Large Language Models).

W przeszłości był członkiem zarządu Japońskiego Towarzystwa Sztucznej Inteligencji (JSAI), a obecnie zasiada w jego komisji ds. etyki AI oraz pełni funkcję jednego z liderów grupy specjalnej ds. ogólnej sztucznej inteligencji (SIG-AGI). Jest także członkiem organizacji: AAAI, ACL, ANLP, JCSS oraz IEICE.

Dziennikarstwo cyfrowe i dezinformacja w dobie platformizacji – część II.

Zapraszamy na drugą część kursu Dziennikarstwo cyfrowe i dezinformacja w dobie platformizacji, który prof. Oscar Westlund z Oslo Metropolitan University poprowadzi dla doktorantów i doktorantek Szkoły Doktorskiej ICT & Design w dniu 20 maja 2026 r.

Sesja 1. Rozwijanie twórczości akademickiej

W tym module poruszone zostaną kluczowe aspekty rozwijania twórczości akademickiej w kierunku publikacji w międzynarodowych pismach akademickich. Prof. Westlund podzieli się swoim szerokim doświadczeniem i znajomością akademickiego rynku wydawniczego jako naczelny redaktor „Digital Journalism” (od 2018 r.), czasopisma obecnie zajmującego 2 miejsce pośród 513 tytułów z obszaru komunikacji.

Podczas sesji będzie można poznać funkcjonowanie czasopisma, w tym zasady publikacji i główne procesy edytorskie, ze szczególnym uwzględnieniem selekcji i obiegu zgłaszanych artykułów. Moduł zakończy sesja Q&A dotycząca tego, jak efektywnie publikować w czasopismach akademickich.

Sesja 2. Rozwijanie AI

Drugi moduł spotkania poświęcony zostanie warsztatom dla doktorantek i doktorantów, podczas których w parach będą mogli doskonalić pisanie promptów w wybranych narzędziach AI. Głównym celem jest przećwiczenie projektowania i stopniowego udoskonalania procesu rekomendacji informacji, tak by osiągnąć jak najwyższy poziom wiarygodności i aktualności uzyskiwanych rezultatów. Dodatkowo, uczestnicy i uczestniczki spotkania zostaną zachęceni do ćwiczenia generatywnych narzędzi AI w celu uzyskania metapoznawczej informacji zwrotnej, tj. takiego sposobu komunikacji z narzędziem, by uzyskać krytyczną informację nt. uzyskiwanych rezultatów, źródeł i kontekstu prezentowanych informacji.

Warsztat będzie prowadzony w sposób ustrukturyzowany i systemowy. Doktoranci w parach udokumentują, a następnie zaprezentują swoje strategie dotyczące promptowania, otrzymywanych rezultatów i przesłanek, jakie leżą u ich podstaw. Efektem tej pracy będzie krytyczna refleksja i dyskusja o możliwościach i ograniczeniach związanych z wykorzystaniem generatywnych narzędzi AI do rekomendowania informacji, również na meta poziomie.

Dziennikarstwo cyfrowe i dezinformacja w dobie platformizacji – część I.

16 stycznia 2026 r. rozpoczyna się kurs Dziennikarstwo cyfrowe i dezinformacja w dobie platformizacji, prowadzony przez prof. Oscara Westlunda z Oslo Metropolitan University. Druga część kursu odbędzie się wiosną 2026 roku.

W obliczu bezprecedensowej krytyki i ataków na tradycyjne autorytety wiedzy — od dziennikarstwa po środowisko akademickie — rozwój fałszywych informacji i dezinformacji zasadniczo zmienił sposób, w jaki postrzegamy prawdę. Kurs analizuje współczesny i dynamicznie zmieniający się krajobraz medialny, stawiając pytania o to, jak różni aktorzy społeczni reagują na te wyzwania. Rosnące znaczenie autorytaryzmu doprowadziło do ataków na wolność słowa, wolność prasy oraz wolność akademicką.

Kurs wprowadza studentów w kluczowe badania z zakresu studiów nad dziennikarstwem cyfrowym, dotyczące dziennikarstwa i weryfikacji faktów w kontekście dezinformacji w warunkach platformizacji. Omówione zostaną zarówno proaktywne, jak i reaktywne paradygmaty walki z dezinformacją, obejmujące wstępną weryfikację twierdzeń dziennikarskich oraz strategie prebunkingu stosowane przez fact-checkerów, a także poweryfikacyjną kontrolę faktów i debunking po publikacji. Ponadto kurs podejmuje temat coraz ważniejszej roli edukacji medialnej i informacyjnej, zdolnej odpowiadać na ciągłe zmiany społeczne i medialne.

Kurs organizowany jest w formie dwóch zjazdów dydaktycznych, obejmujących wykłady, warsztaty oraz prezentacje grupowe. Podczas pierwszego zjazdu prof. Westlund zaprezentuje kluczowe badania związane z tematyką kursu oraz przedstawi zadania zespołowe realizowane na potrzeby drugiego zjazdu. Zadania te będą polegały na analizie zarządzania platformami w odniesieniu do kluczowych pojęć. Ponadto prof. Westlund przeprowadzi intensywne wprowadzenie do pisania akademickiego, bazując na swoim bogatym doświadczeniu jako redaktor naczelny jednego z wiodących światowych czasopism naukowych.

Po pomyślnym ukończeniu kursu uczestnicy będą potrafili:
● Krytycznie oceniać fundamentalne i najnowsze badania dotyczące dziennikarstwa cyfrowego oraz weryfikacji faktów w warunkach platformizacji.
● Rozróżniać i analizować sposoby, w jakie badacze konceptualizują i odróżniają dezinformację, misinformation oraz „fake news”.
● Ocenić złożoność zarządzania platformami w kontekście rozpowszechniania i ograniczania fałszywych informacji.
● Stosować zasady pisania akademickiego oraz solidnego projektowania badań we własnej pracy naukowej.

Oscar Westlund (PhD) jest profesorem Oslo Metropolitan University od 2018 roku, gdzie współkieruje OsloMet Digital Journalism Research Group oraz zinstytucjonalizował program stypendialny OsloMet DJRG, który przyciągnął ponad 30 stypendystów z całego świata. Od 2018 roku pełni funkcję redaktora naczelnego czasopisma Digital Journalism, jednego z wiodących międzynarodowych czasopism z zakresu komunikacji, w którym wprowadził kilka nowych formatów artykułów. Jest autorem i redaktorem wielu książek oraz ponad 100 artykułów, rozdziałów i raportów. Jego nagradzane badania koncentrują się na dziennikarstwie, mediach społecznościowych, mediach mobilnych, dezinformacji, fact-checkingu oraz edukacji medialnej i informacyjnej. Westlund pracował na wielu renomowanych uczelniach w Szwecji, Danii i Norwegii. W 2011 roku był visiting scholar w Reuters Institute for the Study of Journalism na Uniwersytecie Oksfordzkim oraz pełni funkcję reprezentanta Szwecji w corocznym projekcie RISJ Digital News Report. Wraz ze współpracownikami realizował i otrzymywał nagradzane projekty badawcze finansowane przez krajowe rady naukowe w Norwegii, Szwecji, Hiszpanii i Singapurze. Pracował również jako lider badań w Kancelarii Rządu Szwecji oraz uczestniczył w pracach kilku komisji Unii Europejskiej. W 2026 roku jest profesorem wizytującym w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych (PJATK) oraz współpracownikiem naukowym Public Tech Media Lab na University of Wisconsin. Od 2021 roku nieprzerwanie pełni funkcję przewodniczącego rady doradczej Nordic Observatory for Digital Media and Information Disorder (NORDIS) — niezależnego, apolitycznego i interdyscyplinarnego ośrodka działającego w ramach EU Digital Media Observatory.

Analiza mediów społecznościowych i wykrywania perswazji

W dniach 4 i 5 grudnia 2025 r. odbędą się gościnne zajęcia nt. analizy mediów społecznościowych i wykrywania perswazji prowadzone przez prof. Giovanniego Da San Martino i Alessandro Galeazziego z Uniwersytetu w Padwie.

Kurs wprowadzi studentów w teoretyczne podstawy oraz metody obliczeniowe służące do wykrywania struktur debat i technik perswazyjnych w środowiskach mediów społecznościowych. Opierając się na osiągnięciach informatyki społecznej, analizy sieci oraz przetwarzania języka naturalnego (NLP), kurs analizuje dynamikę dyskusji online oraz to, w jaki sposób komunikacja cyfrowa kształtuje opinię publiczną i zachowania użytkowników. Uczestnicy nauczą się wykrywać społeczności internetowe, mierzyć polaryzację na platformach społecznościowych oraz identyfikować różnorodne strategie perswazyjne w treściach online.

Kurs rozpocznie się wykładami z zakresu NLP i analizy sieci, obejmującymi językowe i psychologiczne aspekty perswazji, charakterystykę użytkowników i treści, wykrywanie społeczności oraz pomiar polaryzacji. Tematy te omawiane będą zarówno z perspektywy teoretycznej, jak i praktycznej, z przeglądem odpowiednich algorytmów i narzędzi.

Następnie uczestnicy zastosują te metody do rzeczywistego zbioru danych z mediów społecznościowych. Korzystając z narzędzi open-source oraz bibliotek R/Python, będą identyfikować społeczności online, charakteryzować ich zachowania, mapować interakcje oraz porównywać wykorzystanie technik perswazyjnych w różnych grupach.

Po ukończeniu kursu uczestnicy będą potrafili:

• integrować analizę sieciową i tekstową do interpretacji dynamiki dyskursu online,

• zbierać i przetwarzać dane z mediów społecznościowych na potrzeby analiz na dużą skalę,

• stosować metody wykrywania społeczności i pomiaru polaryzacji w celu identyfikacji podziałów strukturalnych,

• używać metod NLP do wykrywania językowych markerów perswazji i wpływu.

Giovanni Da San Martino jest adiunktem (Associate Professor) na Uniwersytecie w Padwie. Stopień doktora informatyki uzyskał na Uniwersytecie w Bolonii w 2009 roku. Zanim dołączył do Uniwersytetu w Padwie, pracował jako naukowiec w Qatar Computing Research Institute. Jego zainteresowania badawcze znajdują się na styku uczenia maszynowego i przetwarzania języka naturalnego. Otrzymał nagrodę Best Paper na konferencji WebSCI’22 oraz dwa wyróżnienia na ACL’20 i SemEval’21. Pełnił funkcję general chair na konferencji CLEF 2022, a w latach 2023–2024 był przewodniczącym (chair) organizacji SemEval. Był również głównym wykonawcą (Principal Investigator) w kilku projektach dotyczących dezinformacji, w tym analiz technik perswazyjnych (błędów logicznych oraz technik opartych na emocjach) oraz ich współwystępowania z narracjami w kampaniach dezinformacyjnych.

Alessandro Galeazzi jest adiunktem (Assistant Professor) w Katedrze Matematyki Uniwersytetu w Padwie, gdzie pracuje w grupie badawczej SPRITZ. Zanim dołączył do Uniwersytetu w Padwie, uzyskał stopień doktora (Ph.D.) w inżynierii informacyjnej na Uniwersytecie w Brescii, a następnie pracował jako postdok na Uniwersytecie Ca’ Foscari w Wenecji oraz jako visiting researcher w Central European University. Jego badania znajdują się na styku obliczeniowych nauk społecznych, data science i nauki o sieciach, ze szczególnym uwzględnieniem dynamiki informacji, polaryzacji oraz stronniczości algorytmicznej na platformach internetowych. Jego prace były publikowane w czołowych międzynarodowych czasopismach, takich jak PNAS, Nature Human Behaviour, Nature Climate Change, PNAS Nexus i Scientific Reports, a także przyczyniły się do realizacji projektów unijnych i krajowych dotyczących mediów, cyberbezpieczeństwa oraz ekosystemów informacyjnych.